روز جهانی هپاتیت

گرامیداشت روز جهانی هپاتیت

  • 338

هپاتیت و انواع آن


 

 

دوره کمون هپاتیت

هپاتیت Bبه انگلیسی: Hepatitis B نوعی بیماری عفونی ویروسی در انسان است که ویروس هپاتیت بی HBV) اچ‌بی‌وی) ، عامل آن است. بیشترین آسیب این بیماری متوجه کبد بیمار است. ویروس این بیماری می‌تواند سبب هر دو حالت حاد یا مزمن آن شود. ویروس هپاتیت B یکی از جدی‌ترین انواع هپاتیت را سبب می‌شود. در بسیاری از بیماران در ابتدای آلودگی و عفونت اولیه اثری از نشانه‌های بیماری دیده نمی‌شود.

انواع هپاتیت 

هپاتیت (التهاب کبد) می تواند به وسیله بسیاری از داروها و مواد سمی و ویروس های مختلف ایجاد شود که تظاهرات بالینی آنها ممکن است کاملاً شبیه یکدیگر باشد.

ویروس های اختصاصی که سبب هپاتیت ویروسی شامل

ویروس هپاتیت(HAV) A ، ویروس هپاتیت (HBV)B، ویروس هپاتیت (HCV)C ، ویروس هپاتیت D (عامل دلتا) و ویروس هپاتیت)  E نوعی هپاتیت منتقله از راه گوارشی که به شکل اپیدمی در آسیا و شمال آفریقا و مکزیک مشاهده شده است) می شود.

اصطلاح ویروس هپاتیت (HGV) G به تازگی برای عاملی به کار می رود که به ندرت موجب هپاتیت واضح می شود.

تصویر بالینی هپاتیت ویروسی بی نهایت متغیر بوده و از یک عفونت بدون علامت تا یک بیماری برق آسا و کشنده در مدت چند روز متفاوت است.


● هپاتیت A

انتقال عامل این بیماری تقریباً منحصر به راه مدفوعی - دهانی است. انتشار ویروس هپاتیت A از شخصی به شخص دیگر با رعایت نکردن بهداشت فردی و ازدحام جمعیت تشدید می شود.

مصرف غذا، آب، شیر و صدف آلوده، به صورت همه گیر یا تک گیر، موجب ابتلا به بیماری می شود. هپاتیت A در اواخر پائیز و اوایل زمستان شیوع بیشتری دارد.

در کشورهای پیشرفته بروز هپاتیت A به علت ارتقای سطح بهداشت کاهش یافته است.

در کشورهای در حال توسعه همگام با کاهش شیوع عفونت های خفیف در دوران کودکی احتمال بروز عفونت شدید در بالغین جامعه افزایش می یابد، همچنین مسافرت به مناطق آندمیک، منشأ عفونت نزد بزرگسالان ساکن مناطق غیرآندمیک است.

کانون های اپیدمیولوژیک عفونت هپاتیت A که اخیراً شناسایی شده است شامل مراکز نگهداری کودکان، بخش های مراقبت مخصوص نوزادان و مصرف کنندگان داروهای وریدی است.

 با این که هپاتیت A به ندرت از راه خون منتقل می شود چند مورد از این بیماری در کسانی که عوامل انعقادی تغلیظ شده را دریافت می کنند، شناسایی شده است.

 


 ● هپاتیت B

ابتلا به هپاتیت B انتشار وسیعی در سراسر جهان دارد.
شیوع عفونت با این ویروس به عوامل مختلفی از جمله عادات اجتماعی مانند خالکوبی، حجامت، اعتیاد و غیره وابسته است. براساس آمارهای موجود در ایران حداقل دو درصد از جمعیت شهری به این بیماری مبتلا بوده و انتقال از مادران آلوده به نوزادان مهم ترین شیوه انتقال است.

درمان این بیماری به دلیل طولانی بودن و گرانی داروها و نیاز به انجام آزمایش ها و مراجعات مکرر به پزشک، پرهزینه است و گاهی امکان پرداخت آن از سوی بیماران وجود ندارد.

این بیماری علاوه بر ایجاد مشکلات مالی و عاطفی در خانواده ها، بار سنگین اقتصادی بر دوش دولت قرار می دهد.

بسیاری از بیماران به علت عدم شناخت زودرس بیماری، در مراحل پیشرفته برای درمان مراجعه می کنند و در نتیجه درمان های موجود برای آنان مؤثر واقع نمی شود. در بیشتر موارد ویروس هپاتیت B از راه های غیرپوستی (و نیز تماس های مخفی پوستی که کمتر جلب توجه می کنند) منتقل می شود.

بیماری تقریباً در تمام نقاط بدن افراد آلوده به ویروس هپاتیت B مثل بزاق اشک، مایع مغزی ـ نخاعی، شیره معدی و ادرار و حتی به ندرت در مدفوع بیمار مشاهده می شود.

از سویی دو راه غیرپوستی برخورد با ویروس که تازگی به عنوان مهم ترین روش های انتقال ویروس مورد توجه قرار گرفته اند «تماس نزدیک» و «انتقال در هنگام زایمان» است.

گروه های دیگری که میزان عفونت در آنها بالاست عبارتند از: افرادی که همسر آنها مبتلا به هپاتیت B حاد است، کسانی که از نظر جنسی بی بند و بار هستند، کارکنان پزشکی که با خون تماس دارند، افرادی که نیاز به تزریق خون مکرر خصوصاً فرآورده های خونی تغلیظ شده (بخصوص هموفیلی ها) دارند، ساکنین و کارکنان آسایشگاه های عقب افتادگان ذهنی و زندان ها و به میزان کمتر، اعضای خانواده بیماران مبتلا به بیماری مزمن کبدی.


 ● هپاتیت  C

حداقل سه نوع ویروس در بروز این هپاتیت دخالت دارند.هپاتیت C شایع ترین نوع هپاتیت است که به دنبال ترانسفوزیون خون ایجاد می شود.

کودکانی که مرتب ترانسفوزیون خون احتیاج دارند یا افرادی که حجم زیادی خون دریافت می کنند، بیش از دیگران در معرض ابتلا به هپاتیت C قرار دارند.

دوره نهفته هپاتیت C متغیر است که این موضوع گوناگونی عوامل ایجاد کننده هپاتیترا نشان می دهد.

این دوره به طور متوسط بین شش تا ۹ هفته تخمین زده می شود. سیر بالینی هپاتیت C به هپاتیت B شباهت دارد و فقط علائم خفیف تر هستند.

در بیشتر موارد حالت ناقل مزمن در افراد مبتلا به وجود می آید و تعداد قابل ملاحظه ای از بیماران به اختلالات مزمن کبدی مبتلا می شوند همچنین خطر ابتلا به سیروز کبدی پس از هپاتیت C افزایش می یابد.به نظر می رسد مخزن اصلی ویروس های عامل هپاتیتC، انسان باشد.

شیوع بیماری در کسانی که از خون اهداکنندگان حرفه ای استفاده کرده اند، بیشتر است.مواردی از بیماری نیز به دنبال اهدای خون از سوی افراد سالم گزارش شده است که دلالت بر وجود حاملین مزمن عامل یا عوامل بیماری می کند.

هپاتیتاز طریق غیر تزریقی نیز قدرت انتقال دارد.تماس نزدیک بین افراد یک خانواده و زوجها و آلوده شدن نوزادان از طریق مادران مبتلا، از دیگر روش های انتقال بیماری است. براساس گزارشی از هندوستان به نظر می رسد که احتمال انتقال هپاتیت C از طریق مصرف آب آلوده نیز وجود داشته باشد.

 

 ● هپاتیت D

این ویروس دارای انتشار جهانی است. در کشورهای مدیترانه ای (آفریقای شمالی و اروپای شرقی و خاورمیانه)، عفونت در میان مبتلایان به هپاتیت B به صورت آندمیک وجود دارد و بیماری بیشتر از راه های غیر پوستی، مخصوصاً تماس های نزدیک فردی منتقل می شود.

در مناطق غیر آندمیک مثل ایالات متحده و اروپای غربی عفوت HDV مربوط به افرادی است که مرتب در معرض خون و فرآورده های خونی هستند و مشخصاً در معتادان و هموفیلی ها دیده می شود.


 ● خصوصیات بالینی و آزمایشگاهی

علائم و نشانه ها: هپاتیت حاد ویروسی پس از دوره کمونی که بر حسب عامل به وجود آورنده آن متفاوت است، بروز می کند. به طور کلی دوره کمون هپاتیتبین ۱۵ تا ۴۵ روز (به طور متوسط چهار هفته) است.

طول دوره کمون در مورد هپاتیت B و D بین ۳۰ تا ۱۸۰ روز ( به طور متوسط چهار تا ۱۲هفته)، هپاتیتبین ۱۵ تا ۱۶۰ روز (به طور متوسط هفت هفته) و در مورد هپاتیت E بین ۱۵ تا ۶۰ روز (به طور متوسط پنج تا شش هفته) است.

علائم پیش درآمد هپاتیت حاد و ویروسی، سیستمیک و کاملاً متغیر است. علائم عمومی مثل بی اشتهایی، تهوع، استفراغ، خستگی، ناخوشی، درد مفاصل و ماهیچه ها، سر درد، ترس از نور، سرفه و زکام، ممکن است یک تا دو هفته قبل از یرقان بروز کند.یک تا پنج روز قبل از بروز یرقان ممکن است بیمار متوجه تیره شدن ادرار و کمرنگ شدن مدفوع خود شود.

با بروز یرقان علائم عمومی پیش درآمد معمولاً خفیف می شود. کبد بزرگ و حساس شده همراه با درد ربع فوقانی راست و ناراحتی است. مدت مرحله پس از یرقان بین دو تا ۱۲ هفته متغیر است.


  پیشگیری

به علت این که درمان خاص در هپاتیت حاد ویروسی وجود ندارد و درمان ضد ویروسی نیز در هپاتیت مزمن ویروسی فقط در بعضی بیماران مؤثر است، بر پیشگیری از طریق ایمن سازی در گروه های پرخطر تأکید می شود.

همانطور که گفته شد گروه های پر خطر شامل کارکنان بهداشتی که با خون سر و کاردارند، کارکنان و بیماران بخش همودیالیز، ساکنان و کارکنان آسایشگاه های معلولین، معتادان به داروهای تزریقی، محکومین به حبس های طولانی مدت، افرادی نظیر هموفیلی هایی که نیازمند درمان با مقدار زیادی از مشتقات خونی به مدت طولانی هستند و افرادی که در مناطق با شیوع زیاد بیماری زندگی می کنند یا به این نواحی زیاد سفر می کنند، هستند.

برای پیشگیری پس از تماس های نزدیک با مبتلایان به هپاتیت A تزریق ایمنوگلوبولین در نخستین فرصت ممکن توصیه می شود. 1

 

 

 

راه های انتقال هپاتیت

 خون آلوده  از طریق استفاده مشترک از وسایل تزریقی آلوده شامل سرنگ و سوزن مشترک و حتی فیلتر و یا پایپ مشترک،  استریلیزاسیون نامناسب یا استفاده مجدد وسایل پزشکی غیر استریل مانند استفاده مجدد از سرنگ و سوزن، تزریق خون یا فرآورده‌های خونی غربال نشده ، خالکوبی یا تاتو و سوراخ کردن بدن با وسایل آلوده ،تیغ ریش تراشی، قیچی و ماشین اصلاح مشترک در صورت آلودگی با خون فرد مبتلا از جمله راه‌های انتقال این بیماری است.

 رفتارهای پرخطر جنسی، انتقال ویروس از مادر مبتلا به جنین ، و مصرف الکل را از دیگر راه‌های انتقال :بیشترین گروه در معرض خطر به این ویروس  در درجه اول مصرف کنندگان تزریقی مواد افیونی و افراد دارای رفتارهای پر خطر جنسی و در درجه بعد بیماران هموفیلی، تالاسمی و بیماران تحت دیالیز هستند.

 

راه‌های عدم انتقال

 از طریق دست دادن و بوسیدن فرد مبتلا ، استفاده از ظروف غذای مشترک، معاشرت‌های معمولی در محل کار و منزل ، از راه هوا، استفاده از سرویس بهداشتی مشترک شنا در استخر و  شیردهی بیماری منتقل نمی شود.

معتادان ترزیقی، گروه در معرض خطر

انتقال ویروس از طریق فرآورده‌های خونی: بعد از اجرای برنامه مستمر غربالگری اهداکنندگان خون در ایران، این بیماری به طور قابل توجهی در افراد مبتلا به تالاسمی، هموفیلی و بیماران تحت دیالیز کاهش یافته است، متاسفانه معتادان تزریقی هنوز هم به عنوان منبع اصلی عفونت در کشور محسوب می‌شوند.

 

علائم بیماری 

عفونت هپاتیت C وB به ۲ شکل حاد و مزمن بروز می‌کند، افزود: عفونت حاد زمانی است که ابتلای فرد در ۶ ماه اول تشخیص داده شود و حدود ۷۵ درصد موارد ابتلا به عفونت حاد بدون علامت است.

 شایع ترین علائم بیماری شامل علائم شبه آنفلوآنزا از جمله درد عضلانی و تب بالای ۳۸ درجه سانتیگراد، احساس خستگی ، بی اشتهایی ، درد شکم ، احساس کسالت و ناخوشی ، تهوع و زردی در چشم و پوست است.

عفونت مزمن

 هپاتیت مزمن نیز معمولا  بدون علامت است اگرچه ویروس می‌تواند باعث آسیب پیش رونده کبدی شود و پیامدهای جدی برای فرد ایجاد کند.

 

هپاتیت، علت اصلی سیروز کبدی و سرطان کبد

وی اضافه کرد: در صورت بی توجهی به درمان سرطان علت اصلی مرگ ناشی از عفونت با هپاتیت B و C است که میانگین طول عمر و بقای فرد پس از تشخیص، حدود ۲۰ ماه است.

کارشناس برنامه کنترل و مراقبت هپاتیت مرکز بهداشت یزد افزود: یک نفر از سه تن که به هپاتیتC  مبتلا می شود، در مدت ۲۰ الی ۳۰ سال به سیروز مبتلا و در بعضی‌ها نارسایی کبد یا سرطان کبد ایجاد خواهد شد.

 در حدفاصل ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۳ میلادی مرگ‌های مرتبط با هپاتیت  B به علت سیروز و یا سرطان کبد تا ۳۳ درصد افزایش یافته بود و ۶۸۶ هزار مورد مرگ در سال۲۰۱۳ در دنیا گزارش شده است.

 

 عوامل تشدید کننده هپاتیت 

وی افزود: نوشیدن الکل ، ابتلا به دیابت نوع ۲ ، ابتلا به هپاتیت در سنین بالاتر، ابتلا به آچ. آی وی(HIV)   از جمله عواملی است که می تواند خطر ابتلا به سیروز کبدی  را افزایش دهد.

 تتو و خالکوبی غیر بهداشتی منجر به هپاتیت C می شود .

کارشناس برنامه کنترل و مراقبت هپاتیت مرکز بهداشت یزد بر لزوم پرهیز از تتو و خالکوبی تاکید کرد و گفت: در صورتی که در شرایط غیر استریل انجام گیرد، سبب ابتلا به هپاتیت می‌شود.

وی با اظهار تاسف تصریح کرد: خالکوبی و تتو به صورت غیربهداشتی در میان جوانان رو به  افزایش است که خطر ابتلا به بیماری را افزایش می دهد.

کارشناس برنامه کنترل و مراقبت هپاتیت مرکز بهداشت یزد توصیه کرد: در آرایشگاه‌های مردانه و زنانه نباید از یک وسیله مشترک استفاده کرد بلکه باید وسایل کاملا استریل و بهداشتی باشد زیرا در صورت استفاده مشترک موجب انتقال بیماری‌های مختلف به ویژه هپاتیت می‌شود.

لزوم انجام آزمایش 

به گفته یاوری تشخیص بیماری با آزمایش ساده خون کاملا مشخص می‌شود اگر نتیجه آن مثبت بود، نشانه عفونت فعال است و معمولا یک الی سه هفته پس از مواجهه فرد با ویروس در خون ظاهر می شود.
 

درمان هپاتیت 

با ظهور داروهای جدید ضد ویروسی مستقیم الاثر ( DAAs ) انقلابی در درمان هپاتیت C ایجاد شده است.

 بدون درمان در عرض چند سال سیروز ایجاد شده می تواند باعث توقف عملکرد کبد شود و در موارد شدید نارسایی کبدی و سرطان کبد رخ دهد و درمان باعث می‌شود تا تکثیر ویروس در بدن متوقف شود.

 

 

 

درمان هپاتیتC با دارو

 

هپاتیت C  واکسن ندارد  از سال ۲۰۱۳ داروی این نوع هپاتیت وارد بازار شده است و بیماران با مصرف دارو بیماری خود را کنترل و ظرف سه تا ۶ ماه درمان میشود.

درمان هپاتیت در دستور کار سازمان جهانی بهداشت قرار دارد تا سال ۲۰۳۰ هپاتیت C حذف شود.

 

 

 

 

World Hepatitis Day is observed each year on 28 July to raise awareness of viral hepatitis, an inflammation of the liver that causes severe liver disease and hepatocellular cancer. This year’s theme is “Hepatitis Can’t Wait”. There are five main strains of the hepatitis virus – A, B, C, D and E. Together, hepatitis B and C are the most common which result in 1.1 million deaths and 3 million new infections per year.

 

 


اشتراک گذاری

مطالب مرتبط

مطالب مرتبط